Şehadet ve gayb âlemleri
ŞEHADET VE GAYB ÂLEMLERİ
“Alem-i şehadet avâlim-i guyûb üstünde tenteneli bir perdedir.” Lemaat
Tenteneli perde, tül perde anlamında kullanılmıştır. Tül perdede, odanın içindekiler baktığı zaman dış dünyayı görebilir. Ama dıştakiler baktığı zaman odanın içini göremezler. Aynı bu misal gibi, odanın içi gibi âlemler gayb âlemleridir. Dünya ona göre dış dünyadır. Onun için dış dünyada olan bizler gayb âlemindeki varlıklara baktığımız zaman onları göremiyoruz. Ama onlar bizi çok rahat görebilirler. Biz meleği, cini, şeytanı, ruhlar âlemini, ölenlerin ruhlarını göremiyoruz; çünkü biz dış dünyadayız.
Dikkatinizi bir iki noktaya çekmek istiyorum âlem-i şehadet tekil, yani münferit ifade edilmiş avâlim-i guyub gayb âlemleri olarak çoğul ifade edilmiştir. Âlem-i şehadet bir tane olmasına mukabil gayb âlemleri bir tane değil, çoktur. Müfessirler bu mevzuda ihtilâf etmişler. Şehadet âlemi nedir, gayb âlemleri nedir ve nereye kadar şehadet âlemi, nereye kadar gayb âlemidir, bu mevzu bir hayli münakaşa mevzusu olmuştur.
İlk etapta şunu ifade edelim ki; gözümüzle gördüklerimiz şehadet âlemi, gözümüzle görmediklerimiz gayb âlemidir demişler. Pekâlâ, bu tarife göre yaklaşacak olursak; gözümüzle gördüklerimiz âlem-i şehadet ise bizim gözümüzün önünde hava cereyanı var, ses dalgaları, koku var ama göremiyoruz. Bunlarda âlem-i gaybtan mı sayılır? Yoksa âlem-i şehadetten mi diye ihtilâf olmuş. Elmalılı Hamdi Yazır’a göre ise Necm suresinde anlatılan sidre-i müntehaya kadar âlem-i şehadet, ondan sonra âlem-i gayptır.
Gayba gelince gayb iki türlüdür; birincisi muayyen veya mukayyet gayb. İkincisi mutlak gayb. Muayyen gayb; bize göre gayb, haddizâtında şehadette olan gayptır. Mesela, ben çantamı kaybettim gördünüz mü? Çantamı kaybettim, gayb olmuş, yok. Ama bana göre gayb, haddizâtında o bir yerde, yani şehadette var. Şimdi Amerika da bir ağacı ben göremiyorum, o bana göre bir gayptır, ama şehadette vardır. İşte bu türlü gayblara muayyen veya mukayyet gayblar denir. Ama hiçbir kimsenin gözü ile göremiyeceği muttali olamayacağı âlemlerdeki varlıkları ise mutlak gayb olarak ifade etmişlerdir. Yalnız gayb âlemlerinin sayısı çoktur. Ruhlar alemi, melekler alemi, arş, kürsi aleminden öbür aleme kadar gayb alemleri birçoktur.
Alem-i şehadet yerine kitab-ı mübin, alem-i gayb yerine İmam-ı mübin. Alem-i şehadet kaza alemi, alem-i gayb ise kader alemi. Alem-i şehadet yerinde mülk alemi, alem-i gaypta ise onun yerinde meleküt alemi. Alem-i şehadet yerinde daire-i esbab, Alem-i gayb yerinde ise daire-i itikad. Zahir alem batın alem, şeklinde de meseleleri sistematize edebiliriz. Yani alem-i şehadet nüansı ile beraber Kitabı Mübin, Kaza, mülk, daire-i esbab, zahir alem hemen hemen aynı mânâlardadır. Alem-i gayb, Imam-ı mübin, melekut, kader, bâtın daire-i itikad bunlarda hemen hemen aynı frekanslar içerisinde sistematize edilebilir.
Necdet İçel
Bu yazı 13/07/2010 tarihinde eklenmiştir.
Bu yazı 922 kişi tarafından okunmuştur.
