Cuma vaazı 21-10-2011 Kâbe ve Mescidler 3. vaaz
Dinleyeceğiniz bu vaazda;
Mescid inşa etmenin sevabı,
Kâbe'yi yıkmaya teşebbüs eden Ebrehe'nin akıbeti,
Cumhuriyet döneminde yıkılan camiler;
15 Kasım 1935'te "Cami ve mescitlerin tasnifine ve tasnif harici kalacak cami ve mescit hademesine verilecek muhasasat (maaş, ödenek) hakkında" bir kanun çıkarıldı. 2845 numaralı kanunda "Tasnif harici tutulan cami ve mescitler usul ve mevzuata göre kendilerinden başkaca istifade edilmek üzere kapatılır" hükmü vardı. Bu tarihten sonra yüzlerce cami kapatıldı, depo yapıldı, satıldı, yıktırıldı, parti binası bile yapıldı.
İşte o camilerden bazıları;
Baklacı Baba (Kavaklı) Camii:
1298 yılında Çoban oğlu Yakub tarafından yaptırılan cami, Ulus semtinde Hayırlı Sokakta iken kadro dışı bırakılmış ve bir müddet depo olarak kullanıldıktan sonra yıkılmıştır. Kavaklı Camiinin ahşap kapısı Ankara Etnografya Müzesi’nde sergilenmektedir.
Kızıl Bey Cami, Medrese ve Türbesi:
XIII. yüzyıl ortalarında yapılan ve Ulus semtinde Ziraat Bankası Genel Müdürlük Binası’nın yerinde iken, Vakıflar tarafından satış işlemi 1931 yılında yapılmış, yapılar ise daha önceden yıkılmıştır. Kuyulu (Hoca Paşa) Cami:
Ulus semtinde Tülüce Mahallesi’nde, Hacı Bayram Camii’ne giden yolun başında iken, Hükümet Caddesi açılırken yıkılan caminin bulunduğu yerde şimdi Hükümet Caddesi başlamaktadır. Cami, 1938 yılında 5.900 TL.sına istimlak edilerek yıkılır.
Yeğenbey Camii
Anafartalar Caddesi eski Adliye binasının arkasında bulunan cami 1917 yangınında tamamen harap olur.
Abdülhadi Camii
Karaca Bey evlâdından Abdülhadi Efendi’nin yaptırdığı cami, Samanpazarı Meydanı’na yakın, Çarşı Sokağı başında, bir kaya üstünde bulunmakta iken, 1941 yılında müştemilatı ile birlikte 5.400 TL. bedelle istimlak edilir. İstimlak bedeli ile günümüzde Kurtuluş semtinde bulunan Abdülhadi Camii yaptırılır.
Ağa Hanı (Ağazâde) Mescidi
Ulucanlar Caddesi ile Koyunpazarı Meydanı’nın kesiştiği köşede bulunan Ağazade Hanı’nın içinde yer alan mescid, han ile birlikte 1940'larda yıkılmıştır.
Ali Bey Mescidi
Günümüzde Ulus Emek İşhanı’nın olduğu yerde bulunan mescid, Milli Eğiti Bakanlığı’nın deposu olarak kullanılırken 1942 yılında yıktırılmış ve yerine dükkan yaptırılmıştır.
Arasta Mescidi
Çıkrıkçılar Yokuşu’nda bulunan mescid, çıkan yangında yanmış, sonra da yıkılmıştır.
Akşemseddin (Tahta Minare) Camii
Akşemseddin Mahallesi (günümüzde İsmetpaşa semti olarak bilinir) bulunmakta iken, 1938 yılında 2.900 TL.'ye satılmış, daha sonrada yıkılmıştır. Günümüzde mescidin yerinde park vardır.
Çakırlar Mescidi
Bendderesi Tabakhane Mahallesi'nde bulunan mescidin arsası 1955 yılında 7.300 TL. bedelle satılır.
Çengel Hanı Mescidi
Atpazarında bulunan Çengel Hanın içindedir. Günümüzde Rahmi Koç Müzesi olarak kullanılan bu hanın mescid kısmının orjinalliği bozulmuş ve başka amaçla kullanılmaktadır.
Çeşme Camii
Ulucanlar Hapishane civarında bulunan caminin arsası 1969 yılında, 54.000 TL.'ye taksitle satılmıştır.
Çiçeklioğlu Mescidi
Helvai Mahallesi’nde bulunan mescid, 1938 yılında arsa diye 2000 TL.'ye satılmış, yıkılan mescidin yerine ev yapılmıştır.
Çıkrıkçılar Mescidi
Çıkrıkçılar Yokuşu’nda bulunan mescid çıkan yangında yanmış, arsası satılmıştır.
Çubukcu Mescidi
Ulucanlar Hapishanesi civarında bulunan mescidi Hacı İbrahim Efendi yaptırmıştır. Zamanla harap olan mescid yıkılmış, yeri ise halen boştur.
Emirler Mescidi
Dışhisar’da bulunan mescid, 1917 yılında çıkan meşhur yangında yanmış, arsası ise 1940 yılında 884 TL. ve 1943 yılında 2.030 TL. ödenerek belediyece istimlak edilmiştir.
Erzurum Mescidi
Hacettepe semtinde bulunan mescid yıkılmıştır.
Gökçeoğlu (İbni Gökçe) Mescidi
Sanayi Caddesi Pul Sokakta bulunan mescid, kadro harici bırakılarak 1941 yılında depo ve dükkan olarak kiraya verilmiş, 1947 yılında 21.302 TL. 'ye satılmıştır. Daha sonra da yıkılmıştır.
Bayazıd (Hanife Bayazıd, Ulucanlar) Mescidi
İlk yapılış tarihi XVI. yüzyıldan önceye tarihlendirilen mescid Ulucanlar caddesi üzerinde bulunmakta iken, arsası 1938 yılında 2.500 TL.'ye satılmıştır.
Haseki Camiî
Haseki Sultan tarafından yaptırılmıştır. Tahtakale semti olarak bilinen ve günümüzde Ulus Sebze Hali’nin olduğu yerde bulunmakta iken 1927 yılında çıkan “Tahtakale Yangını”nda yanmıştır.
Hatuniye (Öğle) Camii
Doğanbey Mahallesi’nde Eynebey Hamamının yakınında bulunan camii, Melike Hatun tarafından yaptırılır. Cami, 1924 yılında mazbut Vakıflar arasına alınarak Vakıflar Genel Müdürlüğü idaresine geçmiş ve daha sonra da yıkılmıştır.
Helvacılar Mescidi
İnönü Mahallesinde, kerpiçten yapılmış ve üstü ahşap tavanlı olan mescid, bir vatandaş tarafından satın alınarak, tadilat yapılarak ev haline getirilmiştir.
Hoca Hasan Camiî
Cami hakkında fazla bilgi yoktur. Belki bilinen camilerden birinin diğer adı da olabilir. XIII. asra ait eserin kapı kanatları Ankara Etnografya müzesinde bulunmaktadır.
İğneli Belkıs Camii
Çankırı Caddesi üzerinde ve Hükümet Konağı’na yakın yerde bulunan eski fotoğraflarda kerpiç duvarlı ve çatılı bir cami olduğu görülmektedir. Cami yol çalışmaları dolayısıyla istimlak edilerek yıkılmıştır.
İplikçiler Camii
Çıkrıkçılar Yokuşu'nda bulunan cami 1917 yılı yangınında tamamen harap olmuş, kare planlı minare kaidesi halen Anadolu Medeniyetleri Müzesi bahçesi içinde durmaktadır.
Kapan Hanı Mescidi
Kapan Hanı önünde bulunan mescid çıkan yangında hanla birlikte yanmıştır.
Koyun Pazarı Mescidi
Koyunpazarı, Saraçlar Sokak başında bulunan mescid, 1989 yılında Altındağ Belediye Sarayı’nın çevresine yol açmak için Koruma Kurulu kararı ile yıkılmıştır.
Kulderviş (Kurtuluş) Mescidi
Hacettepe semtinde yer alan mescid, 1952 yılında onarılmış, Hacettepe Üniversitesi yapılırken de yıkılmıştır.
Kureyş Mescidi
İsmetpaşa semtinde bulunan mescid ve meşrutası, 1939 yılında 1.150 TL.'ye satılmıştır.
Mavi Ağalar (Koyun Baba- Ateş Hoca) Mescidi
Hacı İvaz Mahallesi’nde bulunan mescid yanmış, enkazı da 1940 yılında 108 TL.'ye satılmıştır.
Mukaddem (Yeni) Camii
Hacettepe Üniversitesi kuzeybatısında bulunan cami, Hasırcılar Geçidi yapılırken, 1981 yılında Anıtları Koruma Kurulu kararı ile yenisi başka yere yapılması şartı ile yıkılmıştır.
Halen Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce korunan caminin kitabesi ve alçı mihrabı yeni yapılacak camiyi beklemektedir. Arapça kitabenin Türkçesi: “Bu mübarek mescid Mehmed Han oğlu Sultan Murad zamanında yapıldı. Sene sekizyüzellidört.” Kitabeye göre cami, 1450 yılında yapılmıştır.
Mururi Mescidi
İnönü Mahallesinde bulunan mescid yıkılmış, arsası 1944 yılında taksitle 5120 TL.'ye satılmış ve yerine ev yapılmıştır.
Ördekli Mescidi
Bentderesi'nde bulunan Mescid, arsa olarak 1941 yılında 8.100 TL.'ye taksitle satılmıştır.
Tiritzade (Şeyh Hüseyin Efendi) Mescidi
Aslanhane Sokağı’nda bulunan mescid, aslında bir halveti dergahı olan “Tiritzade Hüseyin Efendi” tekkesinin mescidi iken zamanla harap olmuş ve yıkılmış, arsası boş durmaktadır.
Tülüce Mescidi
Ulustan Hacı Bayram Camiine giderken meydanın başında, soldaki boş alanda yer bulunan cami, 1941 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü Matbaası için düzenlenmiş, daha sonra dükkan olarak kiraya verilmiştir. 1993 yılında Hacı Bayram Camii meydan düzenlemesi sırasında yıkılmıştır.
Ürgübi Mescidi
Ulucanlar Caddesi üzerinde, Cumhuriyet İlkokulu yanında bulunan mescid, 1965 yılında yıkılmıştır.
Yeğenbey Camii
Anafartalar Caddesi eski Adliye binasının arkasında bulunan cami 1917 yagınında tamamen harap olur.
1960’lı yıllara gelindiğinde Osmanlı’dan miras olarak kalan 7.000 civarındaki caminin 3000’i aşkının yıkıldığı bilgilerine ulaşıldı.
ve camiden uzak kalan neslin hali konuları ele alınmaktadır.
Bu yazı 21/10/2011 tarihinde eklenmiştir.
Bu yazı 427 kişi tarafından okunmuştur.
